“Çocukluğumuz ani bir çığın şiddetiyle paramparça oluverdi. Biz de o çığın altında kaldık.”
Ay mahvoldum ya, ne müthiş bir metin bu? Anne-kız ilişkisine dair ne kadar okusam doymayacağım gibi, zira ne bitimsiz, ne derin, ne büyük bir mesele bu.
Violaine Huisman’ın otobiyografik metni Annenin Kitabı bu konuda okuduğum en katmanlı, en güçlü anlatılardan biri oldu. Kitap üç bölümden oluşuyor ve bence kudreti bu üç bölümün bunca ayrıksı olmasından geliyor. İlk bölümde anlatıcımızın çocukluk hatıralarını okuyoruz. Bipolar bir anne ile büyüme deneyimlerini anlatıyor Huisman. Bu ilk kısmın oldukça vahşi olduğunu söyleyeyim, insan anneye karşı büyük bir öfke duymadan edemiyor. İkinci bölümdeyse daha dışarıdan bir gözle annenin kendi yaşam öyküsüne bakmaya çağırıyor bizi. İşte burada işler değişiyor. Anne burada Catherine oluyor ve kadının hayatına salt anne değil bir kadın olarak baktığımızda bambaşka bir hikayeyle karşılaşıyoruz. O öfke acımaya, şefkate, empatiye dönülüyor. Üçüncü ve son bölümdeyse annenin ölümünden sonra Violaine ile ablası Elsa’nın yaşadıklarına gidiyoruz. Bu bölüm de ayrıca şaşırtıcı çünkü büyürken çok ciddi bir duygusal istismara maruz kalmış bu iki kadının annelerine duydukları sonsuz bağlılık insanın kafasını karıştırıyor. Bu iki kadın annelerini affettikleri için mi böyle, yoksa bu bağlılık bir yanlış öğrenmenin, bir yanlış / toksik sevginin sonucu mu diye düşünmeden edemiyor insan.
Ama ne fark eder, her ilişki biricik, her hikaye bambaşka ve bu o kadar iyi anlatılmış bir hikaye ki, insanın kalbine kalbine işliyor. Son derece ışıltılı bir kadın olan Catherine, tüm marazlarına rağmen kızlarına o ışıltısını da saçmayı becermiş ve o iki kadın annelerini karanlığıyla değil, ışıltılarıyla anmayı seçmişler, benim anladığım bu oldu en azından.
Buna rağmen ilk bölümde annesinin üzerinde yarattığı travmaları olabildiğince çıplak ve dürüst şekilde anlatmasını çok sevdim. Annesini asla idealize etmeden, çok sahici ve bir o kadar da dokunaklı bir portre koyuyor ortaya yazar. Pek çok kişi için zorlayıcı olabilecek, epey sert bir metin Annenin Kitabı ama ben bayıldım. Siren İdemen’in çevirisi de -elbette- kusursuz.
