Bu kitabın yorumlarına baktım, yeterince övülmediğini düşünüyorum; bence gerçekten çok çok iyi. Çok hüzünlü eski bir halk şarkısı dinler gibi hissettim kitabı okurken. Nasıl içli, nasıl güzel, nasıl poetik. Hayatın kırılma noktaları üzerinden alternatif gerçeklikler kurgulamış Erpenbeck. “O gün orada olmasaydım ne olurdu?” gibi hepimizin muhakkak üzerine düşündüğü bir soru üzerinden bir kadının hayatının beş farklı versiyonunu anlatıyor. 90 seneye yayılan kitapta Avrupa tarihinin en belirleyici dönemlerini görüyoruz, Avusturya‑Macaristan imparatorluğunun çöküşü, savaşlar (“savaşa karşı savaşmalıyız”), devrimler. Beş küçük novella gibi yazılmış bu beş bölümün dili, anlattıkları döneme göre farklılaşıyor ve yazar bu işi çok iyi kıvırıyor. Kitapta kimsenin adı yok fakat karakterler öyle iyi çizilmiş ki, isimsizlik bir belirsizlik değil, aksine tuhaf bir evrensellik ve aşinalık yaratıyor. Gerçekten çok beğendim. Çağdaş Alman edebiyatını, kendisiyle haşır neşir oldukça daha çok seviyorum, bunu da not edeyim. “Günün sonunda ölüm olsa da, bütün günlerin akşamı olmamıştır daha.”
