Borges külliyatını tamamlama yolculuğum çerçevesinde okuduğum Evaristo Carriego, okuduklarım arasında en yabancıladığım Borges eseri oldu. Normal, çünkü adını hiç duymadığım bir şair olan Evaristo Carriego’nun hayat hikayesini yazmış Borges. Carriego’nun yaşamı ve eserleri üzerine bir inceleme bu kitap, şairi tanımayınca elbette bazı yerler havada kalıyor.
Ancak Borges yine de Borges ve kendisinin yazdığı biyografi de öyle dümdüz biyografi olmuyor. 20. yüzyıl başı Buenos Aires’ine dair bir sürü şey öğrendim bu kitaptan. Borges, kenar mahallelerden gelen bir şairin hayatını ve çalışmalarını yazdığı için eleştirilmiş zamanında (ne saçmalık di mi, bence de). Fakat kendisi, şairin eserlerinde Arjantin’in ruhunu bulduğunu ve bu kitabı doğup büyüdüğü Buenos Aires’i anlatmak için yazdığını söylüyor, bir tür gereklilik ve borç ödeme duygusuyla. Şöyle diyor Borges: “tüm bildiklerimi, hiçbir ayrıntıyı atlamadan anlatacağım; çünkü aynı suç gibi yaşam da kendini gizler, Tanrı katında makbul olan anlar hangileridir, bilemeyiz. Ayrıca, ayrıntıların her zaman dokunaklı bir yönü de vardır” – hiç tanımadığım bir adama dair olan bu kitabı, sırf şu cümle için bile okurdum, dolayısıyla iyi ki okudum, canım Borges.
Bir de elbette, Borges’in şiire ve yazmaya dair fikirlerinden yine zengin bir seçki de var elbette kitapta. Örneğin şairin erken dönem şiirlerini eleştirdiği şu bölüm: “İki eğilime değinmek istiyorum. Birincisi bazı sözcükleri -genelde görkem ve yetki anlatan sözcükler- kullanmaktan neredeyse fiziksel bir haz duyması, ikincisiyse bilinen olguları bilmem kaçıncı kez yeniden betimleme tutkusu. Gece, fırtına, tensel istek, mehtap gibi adı üstünde, yani herkesin bildiği, paylaştığı, açıklama gerektirmeyen şeyleri tanımlama hevesine kapılmayan yeniyetme bir ozan yoktur.” Yahu, ne kadar doğru. Bugüne dek pek çok eserde sezdiğim ve adını koyamadığım sorunu yine Borges’in işaret etmesiyle anlamış oldum.
Ezcümle, ben severek okudum. Şöyle diyebilirim sanırım – Borges: bana hiç tanımadığım bir şairin hayatına dair 150 sayfa okutabilen o adam. ❤️
