Edna O’Brien hiç okumadım, onca romanı varken kendisini okumaya bununla başlamak biraz tuhaf oldu ama şartlar öyle gerektirdi: Bir Dublin seyahati öncesi bu kentin rakipsiz sahibi James Joyce’u biraz yakından tanımam gerekiyordu, ben de kendimi bu biyografiyi okurken buldum.
Edebiyatçıların yazdıkları biyografilerin her zaman başka bir lezzeti oluyor, bu kitap için de bunu söylemek mümkün. Edna O’Brien, çok sevdiği James Joyce’u anlamaya ve idealize etmeden anlatmaya çalışıyor – tamamen tarafsız olmadığı şüphesiz ama ben bir süper kahraman hikayesi gibi okumadım bunu. Joyce şüphesiz ki zor, nev-i şahsına münhasır, pek çok açıdan çok da sempatik sayılamayacak biri ancak O’Brien’in ortaya koyduğu Joyce portresi sahiden hayranlık uyandırıcı. Uzaktan bakınca.
İnadı, ısrarı, kendini var etme kabiliyeti, saplantılarını edebiyatına böyle malzemeye dönüştürebilmesi -hepsi çok çarpıcı. O’Brien kendisi de edebiyatçı olduğu için bir roman kahramanı gibi anlatıyor Joyce’u; bir türlü okumaya cesaret edemediğim bu adama yaklaşmak konusunda yüreklendirdi beni ki iyi bir biyografi de bunu yapabilmeli kanımca.
Özellikle Joyce’un karısı Nora’yla ilişkisini olağanüstü iyi anlatmış yazar. Her tür kriterle ziyadesiyle toksik bir ilişki olduğu muhakkak ama ikisine de iyi gelen tarafları olmuş besbelli. Joyce’un edebiyatında o dönem için son derece cesur bir iş yaparak cinselliği bu vulgarlıkta aktarabilmesi, Nora’yla birbirlerine tamamen çıplak olabilmelerinden kaynaklanmış gibi gözüküyor.
Kızı Lucia ile ilgili bölümler de ayrıca çok hüzünlü ve ilginçti. Ne acayip bir genç kadınmış o – oradan oraya sürüklenerek geçen o çocukluktan sonra belki de böyle olması normal ama Joyce’un onu “kurtarmak” için onca çabalamasına rağmen Lucia’nın kendi karanlığına daha çok dalmış olması benim kalbimi çok kırdı, kitabı bitirdikten sonra da kendisiyle ilgili epeyce okudum.
Sonuçta bence çok iyi bir biyografi bu. Şüphesiz ki çok daha hacimli ve kapsamlı Joyce biyografileri var ama ben hikayeleştirerek anlatmasını ve dilini çok sevdim. Bu tuhaf, trajik adamla ürkek bir ilk buluşma için bence ideal bir metin.
