Italo Calvino, kendine dair çok az şey fâş eden yazarlardan biri, kendini anlatmayı pek sevmediğini biliyoruz. O nedenle “Özyaşamöyküsel Notlar” alt başlıklı kitabı Paris’te Münzevi’yi nicedir okumak istiyordum, Paris’te okumak kısmet oldu, demek ki varmış bir hikmeti bu bekleyişin.
Gerçi başlık yanıltıcı biraz, kitapta Paris’e dair çok az şey var ama olsun. Neyse efendim, işbu metin Calvino’nun çeşitli yerlerde yazdığı kurmaca dışı metinlerinin ve verdiği türlü söyleşilerin bir derlemesi. Hayat öyküsüne dair bir şeyler öğreniyoruz kitaptan ama metnin önemli bir kısmı Amerika’ya yaptığı uzun seyahat boyunca gönderdiği ve izlenimlerini içeren mektuplarla, siyasi / ideolojik geçmişine dair yazdıklarından oluşuyor. Kitap farklı zamanlarda yazılmış metinleri bir araya getirdiği için tekrara düşen bölümler de var elbette.
Ben özellikle şu bahsettiğim politik kısımları sevdim. 1920’lerde İtalya’da büyüyen ve Mussolini’nin faşizminin inşasını bir çocuk olarak an be an izlemiş birinin perspektifini okumak çok ilginçti. Tarih anlatmanın ne çok yolu var diye düşündüm, örneğin Mussolini’nin okullarda ve devlet dairelerinde asılı olan portrelerinin geçirdiği değişim üzerinden koca bir iktidarın kendini inşasını anlattığı bir makalesi var kitapta ki müthiş. Keza o meşum soruyu yanıtlamaya çalıştığı “Ben de Stalinci Oldum mu?” makalesi de muazzamdı.
Yazmaya ve yazma / okuma pratiklerine dair söylediklerinin de bazıları çok ufuk açıcıydı (Örneğin kendini öykücü olarak tanımlamasına şaşırdım). Seyahat izlenimlerini okurken de esasen Görünmez Kentler gibi bir başyapıtı nasıl yaratmış olabileceğine dair ipuçları aradığımı fark ettim, hangi kentle nasıl ilişki kurdu da o metni doğurdu bu adam sorusuna cevaplar aradım; birkaç tane buldum diyebilirim ama o şaheserin nasıl yazılmış olabileceği meselesi benim için hala gizemini koruyor açıkçası.
Neyse, ezcümle, Calvino’yu birazcık daha (kendi izin verdiği ölçüde, ancak!) yakından tanımak isteyenlere öneririm. Yine de kendini çok açmadığını bilerek, çok büyük beklentiye girmeden okuyunuz.
