Saramago’nun her birini ayrı ayrı sevdiğim kelimeleri ve tadı damağımda kalan Portekiz’le dolu 580 koca sayfa. Nasıl bilgelik dolu, nasıl lezzetli bir anlatı. Yolculuğun sihrinden çok uzakta olduğumuz şu günlerde çok, çok iyi geldi. Canım Saramago. “Yolculuk bundan daha fazla ahenk isteyen, ‘gitmek’ değil ‘olmak’ fiilinden mürekkep bir şey olmalı; dolayısıyla gezginlik vasfı da bu uğurda yeterince istidat gösterenlere atfedilmeli; bu işin pek az sorumluluk istediğini sananlar çok yanılır, oysa katedilen her kilometre yaşamın bir yılına bedeldir. Bu felsefi sorular aklını kurcalarken gezgin uyuyakalır ve sabah uyandığında sarı kayalar hâlâ oradadır; bir ressamın yüreğinde uzaklara taşınmadığı sürece taşın yazgısı budur ne de olsa – olduğu yerde kalmak.”