San Giovanni Yolu’nun inceliği yanıltmasın. Sanki Calvino’ya giriş olur gibi duruyor başta ama bence hiç değil. Bu metin beş küçük “hafıza egzersizi”nden oluşuyor; roman ya da öykülerdeki o oyunbazlık, kıvrak zeka burada biraz arka planda. Tonu daha sert, daha mesafeli, hatta yer yer kuru. Kötü mü? Değil. Ama sevdiğim o Calvino ışıltısı sürekli parlamıyor.
En çok babasıyla ilişkisini anlattığı kısımlara takıldım okurken. O yol, aralarındaki mesafe, birbirine benzemekten kaçınma hâli… O sayfalarda dili birden açılıyor; hem hüzünlendirip hem gülümsetiyor, bunu yapmasını çok seviyorum. Ardından Paris yıllarına sıçrayınca da aynı ferahlık geliyor. Şehrin ritmi, düşünceyle günlük hayatın çarpışması, küçük ayrıntılardan büyüyen cümleler… Buralarda bildiğimiz Calvino’ya daha çok yaklaşıyor bence.
Beş parçanın her birinde başka bir evrene gidiyoruz; çocuklukla hesaplaşma, gençliğin tereddütleri, çalışma hali, okuma ve şehirle temas. Temposu ağır, cümleleri ölçülü; sanki kendine not düşüyor. Bunda sorun yok, ama benim aradığım şey bu değil. Ben daha çok dilin kıvrılıp oyunlar kurduğu, muzipçe göz kırptığı Calvino’yu daha çok seviyorum.
Yine de parlak paragraflar var, insanın zihnini dürten bölümler var elbette. Ama aralarda not defteri tadında, fazla içe dönük sayfalar da çıkıyor. Mizahın iğnesi daha az batıyor, dilin çevikliği daha zayıf. Bu yüzden “Calvino’ya nereden başlasam?” diyen birine burayı önermem. Önce romanlarında ve öykülerinde o şenliği duymak daha iyi.
Ezcümle: Calvino meraklılarına önerebilirim. Ama o alıştığımız muzipliğin ve kıvraklığın peşindeyseniz bir parça üzebilir.
