Monika Maron’a “daktilo başındaki intikam tanrıçası” diyorlar. 1941 doğumlu Alman yazar, okuduğum üç kitabında da sade, sakin, telaşsız dili ve muazzam şekilde vücut verdiği güçlü kadın karakterleriyle yer etti aklımda; Uçucu Kül’ün “Josefa”sı da onlardan biri. Tüm şehri zehirleyen bir kömür santraline dair yaptığı haber sansürlenince hakkını aramaya başlayan Josefa’nın öyküsünü anlatan kitap, bir yandan da özellikle otoriter & baskıcı bir devletin vatandaşı olarak (bu da tükenmeyen gündem maddelerimizden biri değil mi?) yaşamaya çalışan bir kadının ilişkiler, hayat ve yalnızlıkla ilgili deneyimine odaklanıyor. 1960larda Doğu Almanya’da ilk yayımlandığında yasaklanan bu romanın sorduğu sorular ve ele aldığı sorunlar maalesef ki hâlâ geçerliliklerini korumaktalar.
Uçucu Kül ve Josefa aklıma çokça soru bırakıyor: bundan sonrası ne? Mücadelemin ne kadarı kendimle, ne kadarı dünyayla? Tercih ettiğim yalnızlığımın bir kısmını biriyle paylaşmak istediğim bir zaman geldiğinde ne kadar yumuşamam gerekecek? Güçsüz yanlarımın pekala birilerinde şefkat uyandırması mümkün müdür? Üzerime giydiğim “ben her şeyi gayet güzel halledebiliyorum” zırhıyla ne yapmalıyım? Acaba halletmesem, birileri benim için halleder mi? Halletmeyi bırakmadan bu sorunun cevabını gerçekten bilebilir miyim? Bir insanlayken de yalnız olmanın bir yolunu bulabilir miyim? Mutlak yalnızlık diye bir şey var mıdır? Varsa şayet, bu insana ne kadar iyi gelir?
Sonra aklıma Josefa geliyor işte. Bu soruları sormayan hiçbir yalnız kadının olmadığını hatırlatıyor bana. Şu satırlara dönüyorum: “Tek bildiğim, birinin bana devamlı nedüşünüyorsun, neredengeliyorsun, nereyegidiyorsun, nezamandöneceksin, nedengülüyorsun diye sormasını istemediğimdi. Sadece iki kafayla düşünebilen, dört bacakla dans eden, ortak kararlar alan, tek yürek hisseden bir Siyam ikizi olmak istemiyordum. Ama bağımsız kadınlar üşümez, ağlamazlar, özlem sözcüğünü zaten lügatten silmişlerdir. Ben üşüyorum, ağlıyorum, özlüyorum.”
Eh, açıkçası ben de. Bu kitabı herkesin, ama en çok da günümüz dünyasında başta kendisi olmak üzere herkesle ilişkilenmekte sorun yaşayan tüm kadınların okumasını çok isterim.
